نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

از جمله مفاهیم مهم در دین زردشتی نیکوکاری است که آموزه‌های قابل توجهی در باب آن وجود دارد و توجه ویژه‌ای به آن شده است. نیکوکاری حوزه و ابعاد گسترده-ای دارد که شناخت مصادیق، حدود و سازوکارهای آن می‌تواند کارکردهای فردی، اجتماعی، معنوی و فرهنگی آن را بیشتر روشن سازد. با توجه به تأثیر نیکوکاری در روحیات و زندگی فرد و اجتماع تبیین این مفهوم و شناخت ابعاد آن می‌تواند تلقی و دیدگاه جامعه و افراد نسبت به آن را روشن نماید. هدف این مقاله بررسی نیکوکاری و ابعاد آن در دین زردشتی با تاکید بر متون پهلوی است که در دورة ساسانی یا قرون نخستین اسلامی نظم و نسک یافته‌اند. با توجه به زمان نگارش این متون می‌توان تا حدودی با تعاریف و فعالیت‌های مردم، نهاد دینی و دستگاه حکومتی در این زمینه آشنا شد که نیازمند تعامل میان آنان در این باره بوده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد مصالح فرد و خانواده، اجتماع و جامعة دینی در بحث نیکوکاری مد نظر بوده است.

از جمله مفاهیم مهم در دین زردشتی نیکوکاری است که آموزه‌های قابل توجهی در باب آن وجود دارد و توجه ویژه‌ای به آن شده است. نیکوکاری حوزه و ابعاد گسترده-ای دارد که شناخت مصادیق، حدود و سازوکارهای آن می‌تواند کارکردهای فردی، اجتماعی، معنوی و فرهنگی آن را بیشتر روشن سازد. با توجه به تأثیر نیکوکاری در روحیات و زندگی فرد و اجتماع تبیین این مفهوم و شناخت ابعاد آن می‌تواند تلقی و دیدگاه جامعه و افراد نسبت به آن را روشن نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Philanthropy and its dimensions in Zoroastrianism

نویسندگان [English]

  • Farahnaz Shams 1
  • Kolsoum Ghazanfari 2

1 Ph.D. Graduated ,Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 Associate Professor Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Among the important concepts in Zoroastrianism, philanthropy is highly recommended and has received special attention. Philanthropy has a wide scope and dimensions, and knowing its examples, scope and mechanisms can clarify its individual, social, spiritual and cultural functions. Considering the impact of philanthropy on the morality and life of individuals and society, the explanation of this concept can clarify the perception and view of society and individuals towards it. The purpose of this article is to examine philanthropy and its dimensions in Pahlavi texts that were formalized in the Sasanian period or the first Islamic centuries. Depending on the period in which these texts were written, it is possible to learn about the definitions and activities of individuals, religious institutions and the state apparatus in this field, which required interaction between them. Studies show that the interests of the individual and the family, the community and the religious community were taken into account in the discussion of philanthropy.

Among the important concepts in Zoroastrianism, philanthropy is highly recommended and has received special attention. Philanthropy has a wide scope and dimensions, and knowing its examples, scope and mechanisms can clarify its individual, social, spiritual and cultural functions. Considering the impact of philanthropy on the morality and life of individuals and society, the explanation of this concept can clarify the perception and view of society and individuals towards it. The purpose of this article is to examine philanthropy and its dimensions in Pahlavi texts that were formalized in the Sasanian period or the first Islamic centuries. Depending on the period in which these texts were written, it is possible to learn about the definitions and activities of individuals, religious institutions and the state apparatus in this field, which required interaction between them. Studies show that the interests of the individual and the family, the community and the religious community were taken into account in the discussion of philanthropy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zoroastrianism
  • Avesta
  • Pahlavi Texts
  • Philanthropy
  • Sasanian Period
ارداویرافنامه یا بهشت و دوزخ در آئین مزدیسنی (ا. ن.) (1342). ترجمة رحیم عفیفی. مشهد: چاپخانة دانشگاه مشهد.
اندرز اوشنر دانا (ا. ا. د.) (1373). متن پهلوی، آوانویسی، واژه‌نامه و ترجمه: ابراهیم میرزای ناظر. تهران: هیرمند.
اندرزنامه بزرگمهر حکیم (1350). متن، آوانوشت و ترجمه به انگلیسی و ترجمة فارسی: فرهاد آبادانی. اصفهان: دانشگاه اصفهان.
انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن، ج 8.تهران: سخن.
بررسی دینکرد ششم (ب. د. ش.) (1394). مقدمه، آوانویسی، برگردان فارسی، تعلیقات، واژه‌نامه، متن پهلوی: مهشید میرفخرایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
پاکزادیان، حسن (1384). تاریخ و گاهشماری در سکه‌های ساسانی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حسنی، میرزا محمد و بهرخ جمالی (1400). «مهرها و نگین‌های پادشاهان ساسانی؛ بررسی هویت پادشاه و نقش‌مایه‌های حک‌شده بر این آثار». پژوهش‌های علوم تاریخی، دورة 13، شمارة 3، صص 57 - 79.
خرده اوستا (خ. ا.) (1310). تفسیر و تألیف ابراهیم پورداود. از سلسله انتشارات انجمن زرتشتیان ایران بمبئی و انجمن ایران لیگ بمبئی از نفقة پشوتن مارگر.
دادستان دینی پارة دوم (پرسش‌های 41 تا 92) (د. د.) (1397). منوچهر پسر گشن جم، مقدمه، آوانویسی، برگردان فارسی و یادداشت‌ها به همراه متن پهلوی: مهشید میرفخرایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
دادستان دینی پرسش 88، (1388). ترجمة یلدا شکوهی. نامه پارسی، سال نهم، شمارة 3، صص57 - 67.
دینکرد چهارم (د. چ.) (1393). آوانویسی، ترجمه و واژه‌نامه: مریم رضایی، زیرنظر سعید عریان. تهران: علمی.
دینکرد هفتم (د. ه.) (1389). تصحیح متن، آوانویسی، نگارش فارسی، واژه‌نامه و یادداشت‌ها: محمدتقی راشد محصل. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
روایت آذرفرنبغ فرخزادان (ر. آ. ف.) (1384). آوانوشت، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه: حسن رضایی باغ‌بیدی. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
روایت امید اَشوهیشتان (ر. ا. ا.) (1376). تدوین، آونویسی و ترجمه از متن پهلوی: نزهت صفای اصفهانی. تهران: مرکز.
روایت پهلوی (ر. پ.) (1367). ترجمة مهشید میرفخرایی. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
«سور سخن» (1383). ترجمة کتایون مزداپور. فرهنگ، شمارة 51 - 52، صص 104 - 130.
شایست‌ ناشایست (ش. ن. ش.) (1369). آوانویسی و ترجمه: کتایون مزداپور. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
فردوسی، ابوالقاسم (1384). شاهنامه. به‌کوشش جلال خالقی‌مطلق و محمود امیدسالار. ج 6، نیویورک: بنیاد میراث ایران.
فردوسی، ابوالقاسم (1386). شاهنامه. به‌کوشش جلال خالقی‌مطلق و محمود امیدسالار، ج 7. تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی).
فصل 53 از دادستان دینی (1381). ترجمة مهشید میرفخرایی. نامه پارسی، ش 26، صص 5 - 10.
کتاب پنجم دینکرد (ک. پ. د.) (1386). آوانویسی، ترجمه، تعلیقات، واژه‌نامه و متن پهلوی: ژاله آموزگار و احمد تفضلی. تهران: معین.
کتاب سوم دینکرد (ک. س. د.) (1381). آذرفرنبغ پسر فرخزاد و آذرباد پسر امید، آراستاری، آوانویسی و ترجمه: فریدون فضیلت، ج 1. تهران: فرهنگ دهخدا.
کتاب سوم دینکرد (ک. س. د.) (1384). آذرفرنبغ پسر فرخزاد و آذرباد پسر امید، آراستاری، آوانویسی و ترجمه: فریدون فضیلت، ج 2. تهران: فرهنگ دهخدا.
کتاب ششم دینکرد (حکمت فرزانگان ساسانی) (1392). برگردان شائول شاکد، ترجمة فرشته آهنگری. تهران: صبا.
کرین بروک، فیلیپ ج. (2004). «آیین و آیین‌ها در نیرنگستان». ترجمة آژیده مقدم. هفت آسمان (1384). سال هفتم، ش 28، صص  225 - 244.
گاثاها (1389). ترجمة ابراهیم پورداود. تهران: دنیای کتاب.
ماتیکان گجستک ابالیش (1376). آذرفرنبغ فرخزادان، ترجمة ابراهیم میرزای ناظر. تهران: هیرمند.
مادیان هزار دادستان (هزار رأی حقوقی) (م. ه. د.) (1391). مقدمه و ترجمه، آوانوشت متن پهلوی، یادداشت‌ها، واژه‌نامه و پژوهش: سعید عریان. تهران: علمی.
متون پهلوی (م. پ.) (1371). گردآورنده جاماسب جی دستور منوچهر جی جاماسب-آسانا، به‌گزارش (ترجمه و ‌آوانوشت): سعید عریان. تهران: کتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران.
مینوی خرد (م. خ.) (1397). ترجمة احمد تفضلی، به‌کوشش ژاله آموزگار. تهران: توس.
نصرالله‌زاده، سیروس (1398). کتیبه‌های خصوصی فارسی میانه ساسانی و پساساسانی (گورنوشته، یادبودی)، ج 1. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
وندیداد (1327). ترجمة سید محمد‌علی حسنی (داعی‌الاسلام). حیدرآباد دکن: به‌اهتمام حاجی فتح‌الله مفتون یزدی، مطبعه صحیفه.
ویسپرد (1356). به‌گزارش ابراهیم پورداود. تهران: دانشگاه تهران.
یسنا (1380). به‌گزارش ابراهیم پورداود، 2 ج. تهران: اساطیر.
یشتها (۱۳۷۷). به‌گزارش ابراهیم پورداود، 2 ج. تهران: اساطیر.
Gāthā (1997). tr. Ervad Kavasji Edalji Kanga, Bombay: The Trustees of the Parsi Panchayat Funds and Properties.
Khordeh Avestā (2014). tr. Ervad Maneck Furdoonji Kanga M.A., Kasson MN USA. available at: avesta.org.
Mackenzie, D. N. (1986). A concise Pahlavi dictionary, London: Oxford university press.
Moradi, Y. & A. Hintze, 2020. “a new sealing of PērŌz from Takt-e Solaymaᾱn and its historical context”, res orientales 28, pp. 113-136.
Yavisht i Friyan (1996). tr. Joseph H. Peterson. Available at: avesta.org.
Shaki, M. (2011). “Darvīš in the pre-Islamic period”, Encyclopedia Iranica, available at: https://iranicaonline.org/articles/darviš.
The book of a Thousand Judgements (a Sasanian law-book) (1997). Farraxvmart ī Vahrᾱmᾱn, tr. A. Perikhanian, NewYork: Mazda.