ساسان پنجم کیست؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه فرهنگ و زبانهای باستانی/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

به مدد برخی فرهنگ‌نامه‌ها از فردی به نام ساسان پنجم اطلاع داریم که کتابی به نام دساتیر را که وحی خداوند بر پیامبری به نام مه‌آباد بوده است، از «زبان آسمانی» که کسی قادر به فهم آن نبوده، به زبان فارسی ترجمه و تفسیر کرده است. تنها شواهدی که ما را به ساسان پنجم می‌رساند، شاهنامه و برخی نوشته‌های تاریخی‌اند و تا جایی‌که ما می‌دانیم از کتابی به نام دساتیر و پیامبری به نام مه‌آباد و ساسان پنجم در نوشته‌های پیش از سدۀ دهم هجری هیچ نامی نیامده است. بعد از دوره‌ای که نام ساسان پنجم به مدد کتاب دساتیر و نوشته‌های مکتب آذرکیوان (940- 1028ق) مطرح شد، در فرهنگ‌ها و متونی که در شبه‌قاره نوشته شد، نام ساسان پنجم به عنوان مترجم دساتیر به میان آمد. پرده‌ای از این تصویر را نیر مسعود، نویسنده و پژوهشگر هندی، در نوشته‌ای به نام «ساسان پنجم» شرح داده است. در این مقاله نخست به ساسان پنجم به عنوان مفسر دساتیر پرداخته می‌شود و بعد از آن پیشینۀ تاریخی وی در ادبیات و متون تاریخی پیش از سدۀ دهم هجری جستجو می‌شود و سپس بازتاب شخصیت این فرد به عنوان مترجم و مفسر دساتیر در ادبیات چهار قرن اخیر بررسی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Who is the Fifth Sāsān?

نویسنده [English]

  • Goshtasb Farzaneh
Department of Ancient Iranian Culture and Languages/ Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

We recognize the Fifth Sāsān with the help of some lexicons and books. We know that he had translated and interpreted Dasātir –the book which is God revelation to Mahābād – from a “Heaven Language” which was un-understandable for everyone into Persian. The only evidences, by which we can recognize the Fifth Sāsān in the history, are Shāhnāmeh and some historical books. As much as we know, in the books before 10th century there is no evidence of Dasātir and Mahābād and the Fifth Sāsān. After revealing the name of the Fifth Sāsān in Dasātir and the other books of Azarkaivani’s school, we confront the Fifth Sāsān as the translator of Dasātir in the Lexicons and the other books which was written in India. For example a view of him is described in the “The Fifth Sāsān” book, by Naiyer Masud, the Indian author and researcher. In this article, the Fifth Sāsān as the translator and interpreter of Dasātir is represented at first, and then his background in the literature and historical books before the 10th century is searched and thereafter the reflection of this personality in the late 4 century is studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Fifth Sāsān
  • Dasātir
  • Azarkaivan
  • Dabestān-i Mazāheb
  • Shāhnāmeh