جواد راشکی علیآباد؛ جمشید نوروزی
چکیده
از دورۀ مغول به بعد، سُرایش منظومههای تاریخی به شیوۀ شاهنامه و اسکندرنامه رونق گرفت. از جمله در دورۀ صفویه، تعداد درخور توجهی از متون تاریخی در همینگونۀ ادبی به وجود آمد. شاهنامههای تاریخی ...
بیشتر
از دورۀ مغول به بعد، سُرایش منظومههای تاریخی به شیوۀ شاهنامه و اسکندرنامه رونق گرفت. از جمله در دورۀ صفویه، تعداد درخور توجهی از متون تاریخی در همینگونۀ ادبی به وجود آمد. شاهنامههای تاریخی عصر صفوی بسیاری از ویژگیهای اینگونه از متون تاریخی را از دورههای قبل به ارث برد. درعینحال، به دلیل ویژگیهای خاص عصر حکومت صفوی، این آثار نسبت به دورههای پیش دارای تفاوتها و تمایزهایی است. این نوشتار، که به شیوۀ توصیفیـ تحلیلی مبتنی بر منابع کتابخانهای انجام پذیرفته، به بررسی منظومههای تاریخی دربارۀ سلسلۀ صفویه و سرودهشده در این عصر میپردازد. این پژوهش بر آن است تا ضمن معرفی منظومههای تاریخی این دوره و بیان ویژگیهای آنها، به جایگاه و اهمیت محتوای تاریخی این منظومهها در تاریخنگاری عصر صفویه بپردازد. نُه منظومۀ تاریخی عصر صفویه که در این پژوهش بررسی شده است، از حیث محتوایی، عمدتاً به برخی اقدامات و شرح بعضی جنگهای شاهان معاصرِ سرایندگان پرداختهاند. با توجه به انگیزۀ سرایندگان برای جاودانه و پرآوازه کردنِ نام شاهان مد نظر و وقایع تاریخی مرتبط با آنها، این آثار را میتوان سرودههایی برای خوشایند حاکمان وقت تلقی کرد. با وجود این، منظومههای تاریخی این دوره، بهواسطۀ داشتن برخی دادههای دست اولِ تاریخی پیرامون برخی وقایع و موضوعات دورۀ صفویه و کمک به تأیید یا اصلاح اطلاعات منابع تاریخی منثور و پر کردن برخی خلأهای اطلاعاتی، از اهمیت خاصی برخوردارند.
