نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای تخصصی گروه تاریخ تشیع، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با نگرشی بینارشته‌ای(تاریخی-جامعه‌شناختی-دموگرافیک) احتمال تغییر ساختار جمعیتی خانواده در صفویه را بررسی کرده و نظریه ماکس وبر و استراتژی قیاسی را مبنا قرار داده‌ است. از این‌رو، تلاش شده یک تیپ ایدئال از تغییر خانواده در دموگرافیِ تاریخِ اغلب جوامع، به‌مکانیسمی برای گمانه‌زنی درباره علیت جامعه‌شناختیِ تغییر ابعاد خانواده در عصرصفویه بدل شود و به دلیل تأثیرپذیریِ خانواده از پیشران‌های‌ حکمرانی، به‌مثابه متغییرهای میانجی، روش تحلیل مسیر اقتباس شده است. فرضیه مربوطه این است که؛ پیشران‌ حکمرانی صفوی(دیپلماسیِ مناسبات قدرت)، زمینه‌های اولیه و احتمالیِ تغییر ابعاد خانواده را پدید آورده است. پرسش متناسب با فرضیه نیز عبارت است از اینکه؛ آیا می‌توان تغییر ابعاد خانواده را براساس پیشران‌ حکمرانی حوزه سیاست خارجیِ صفوی محتمل دانست؟ نظرگاه تحلیلی پژوهش، رأی به وضعیت آستانه‌ایِ تغییر ابعاد خانواده، از گسترده به مابعد گسترده، در صفویه داده است؛ زیرا ممکن است که پیشران‌ دیپلماسی مناسبات قدرت، بر توسعه پیشه‌وری اثر گذاشته و در ادامه، توسعه پیشه‌وری و تجارت، بر عبور احتمالی از خانواده گسترده تأثیرگذار بوده باشد. البته تغییر وضعیتی کاملاً مقدماتی در عصرصفویه داشته است‌ و تنها در مقام یک پژوهشِ فرضیه‌ساز، در قلمرو تاریخ‌تحلیلی، قابل‌طرح می‌باشد و ضمناْ به نسبت فاصله‌گیری این دیپلماسی از وضعیتی استاندارد، احتمال مذکور کم فروغ گشته است. بدین‌ترتیب، استراتژی کلان این پژوهش، ارتقاء توجه عمومی به دامنه اثرگذاری سیاست خارجی کشور، حتی تا عمق اجتماعی‌ترین نهاد، یعنی نهاد خانواده می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of the possible relations of diplomacy on the institution of the family Emphasizing the drivers of governance in the Safavid era

نویسنده [English]

  • zahra sadat keshavarz

Ph.D. in History of Shi’ism, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran.

چکیده [English]

In this connection, Max Weber's theory and comparative strategy have been put as a basis so that an ideal type of family change in the demography of the history of most societies becomes a mechanism for speculating about the sociological causality of the change in family dimensions in the Safavid era, and because The influence of the family on the propulsion of governance, as mediating variables, the method of path analysis is adapted. The relevant hypothesis is that; the governors of Safavid rule have created the initial and possible grounds for changing the dimensions of the family. The question corresponding to the hypothesis is that; is it possible to consider the change of the dimensions of the family based on the governors of Safavid rule? Therefore, the analytical viewpoint of the research has voted for the threshold situation of changing the dimensions of the family, from broad to broad dimensions, in the Safavid era; because it is possible that the propulsion of power relations diplomacy have affected the development of the profession, and further, the development of the profession has influenced the possible passage of the extended family and indicates the possibility of the correctness of such an assumption. Of course, the aforementioned change was only a preface to the extensive text of the family change and had a completely preliminary status in the Safavid era, and it can only be proposed as a hypothesis-generating research in the realm of historical analysis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Propulsion of governance
  • family
  • Diplomacy
  • Profession
  • Trade
  • Industry
اولیویه، گیوم آنتوان (1371)، سفرنامه، ترجمه محمد طاهر قاجار، به کوشش غلامرضا ورهرام، تهران: اطلاعات.
اولئاریوس، آدام (۱۳۶۹)، سفرنامه، ترجمه: حسین کرد بچه، تهران: کتاب.
ایواغلی، حیدر بن ابوالقاسم، مجمع الانشاء، نسخه عکسی به شماره 3223، تهران: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.
بیگدلی، علی (۱۳۸۵)، «روابط خارجی ایران عصر صفوی»، زمانه، شماره ۵۰، صص ۲۲-۱۳.
تاریخ ایران، دوره صفویان، دانشگاه کمبریج (1380)، ترجمه یعقوب آژند، تهران: جامی.
تاورنیه، ژان باتیست (1369)، سفرنامه، ترجمه ابو تراب نوری، اصفهان: کتابخانه سنایی.
تتوی، ­احمد؛ قزوینی، آصف­خان (۱۳۷۸)، تاریخ الفی، به کوشش سید علی آل داود، تهران: فکر روز.
جزایری شوشتری، سید عبدالله (۱۳۸۸)، تذکره شوشتر، تصحیح مهدی کدخدای طراحی، اهواز: ترآوا.
چارشیلی، اوزون؛ حقی، اسماعیل (1380)، تاریخ عثمانی، مترجم وهاب ولی تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
چلونگر، محمدعلی، کشاورز، زهرا سادات (۱۴۰۰)، «بررسی نقش ابزارهای سیاست خارجی صفویان در فرآیند تمدّنی دولت صفویه با تأکید بر ابزار دیپلماسی»، سیاست، دوره 51، شماره ۲، صص ۴۳۴-۴۰۹.
دریفوس، هیوبرت؛ و رابینو، پل (1378)، میشل فوکو: فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک با مؤخره‌ای به قلم میشل فوکو، ترجمه حسین بشریه، تهران: نی.
دلاواله، پیتر (1370)، سفرنامه، ترجمه شجاع­الدین شفا، تهران: علمی و فرهنگی.
رورتی، ریچارد (1384)، فلسفه و امید اجتماعی، ترجمه نگار نادری و عبدالحسین آذرنگ، تهران: نی.
روملو، حسن­بیگ (1357)، احسن­التواریخ، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران: بابک.
ریمون، آرون (1377)، مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه­شناسی، ترجمه باقر پرهام، تهران: علمی و فرهنگی.
ساروخانی، باقر (1370)، مقدمه­ای بر جامعه­شناسی خانواده، تهران: سروش.
سانسون، مارتین (1346)، سفرنامه سانسون (وضع کشور شاهنشاهی ایران در زمان شاه سلیمان صفوی)، ترجمه‌ تقی تفضلی، تهران: ‌کتابخانه ابن­سینا.
سیوری، راجر (۱۳۷4)، ایران عصر صفوی، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز.
شاردن، ژان (۱۳36)، دایره المعارف تمدن ایران: سیاحت‏نامه، ترجمه محمد عباسی، تهران: امیرکبیر.
ـــــــــــــــ (1345)، سفرنامه، ترجمه محمد عباسی، تهران: امیرکبیر.
ـــــــــــــــ (1375)، سفرنامه، ترجمه اقبال یغمایی، تهران: طوس.
شاو، استنفورد جی (1370)، تاریخ امپراتوری عثمانی و ترکیه جدید، ترجمه محمود رمضان­زاده، مشهد: آستان قدس رضوی.
شاه­تهماسب (1343 ق)، تذکره شاه­تهماسب، به کوشش عبدالشکور، برلن: چاپخانه کاویانی.
شرلی، آنتونی (1362)، سفرنامه برادران شرلی، به کوشش علی دهباشی، ترجمه آوانس، تهران: نگاه.
شفرز، برنهارد (1383)، مبانی جامعه‌شناسی جوانان، ترجمه کرامت‌الله راسخ، تهران: نی.
شوستر والسر، سیبیلا (1364)، ایران صفوی از دیدگاه سفرنامه‌های اروپاییان، ترجمه غلامرضا ورهرام، تهران: امیرکبیر.
طاهری، ابوالقاسم (۱۳۴۹)، تاریخ سیاسی-اجتماعی ایران، تهران: کتاب­های جیبی.
فروند، ژولین (1368)، جامعه‌شناسی ماکس وبر، ترجمه عبدالحسین نیک گوهر، تهران: رایزن.
فلور، ویلم (1394)، تاریخچه مالی و مالیاتی ایران از صفویه تا پایان قاجار، ترجمه مرتضی کاظمی، تهران: تاریخ ایران.
فوران، جان (1388)، مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران: از سال 1500 میلادی مطابق با 879 شمسی تا انقلاب، ترجمه احمد تدین، تهران: رسا.
فومنی گیلانی، عبدالفتاح (1390)، تاریخ گیلان، تهران: فرهنگ ایلیا.
قمی، احمد بن شرف‌الدین (1383)، خلاصه التواریخ، تصحیح احسان اشراقی، تهران: دانشگاه تهران.
کارری، جووانی فرانچسکو جملی (1348)، سفرنامه، ترجمه عباس نخجوانی و عبدالعلی کارنگ، تبریز: اداره کل فرهنگ و هنر آذربایجان شرقی.
کرسول، جان­دبلیو (1391)، طرح پژوهش رویکردهای کیفی، کمی و ترکیبی، ترجمه علیرضا کیامنش و مریم دانای طوس، تهران: جهاد دانشگاهی.
- کشاورز، زهرا سادات؛ طاهری کل‌کشوندی، مسلم (۱۴۰۴)، «کنش‌مندیِ زنانِ خانواده در تعاطی با پیشران‌های حکمرانی در عصر صفویه»، انسان‌شناسی ایران، دوره ۱۵، شماره ۱، صص ۲۹-۴۶.
- کشاورز، زهرا سادات؛ طاهری کل‌کشوندی، مسلم (۱۴۰۴)، «کنش‌مندیِ نهاد خانواده در تناظر با پیشران‌های حکمرانی در تاریخ شیعیِ صفویه با تأکید بر نقش زنان»، زن در فرهنگ و هنر، دوره ۱۷، شماره ۳، صص ۴۲۲-۴۰۱.
کمپفر، انگلبرت (1363)، سفرنامه‌، ترجمه ‌کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
کوئن، بروس (1372)، درآمدی به جامعه­شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: فرهنگ معاصر.
میچل، کالین­پل (1397)، سیاست­ورزی در عصر صفوی، ترجمه حسن افشار، تهران: فرهنگ جاوید.
میرزا سمیعا، محمد سمیع (1378)، تذکره­الملوک، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تعلیقات استاد مینورسکی، تهران: امیرکبیر.
مینورسکی، ولادیمیر (1368)، سازمان اداری حکومت صفوی یا تعلیقات مینورسکی بر تذکره الملوک، ترجمه مسعود رجب­نیا، تهران: امیرکبیر.
ناشناخته، عالم‌آرای شاه اسماعیل (1384)، به تصحیح اصغر منتظر صاحب، تهران: علمی و فرهنگی.
نوایی، عبدالحسین (1350)، شاه­تهماسب صفوی (اسناد و مکاتبات تاریخی همراه با یادداشت‌های تفصیلی)، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
___________(1360)، شاه اسماعیل صفوی (اسناد و مکاتبات تاریخی همراه با یادداشت‌های تفصیلی)، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
نیومن، اندرو (1392)، ایران عصر صفوی، ترجمه بهزاد کریمی، تهران: نقد افکار.
ولش، آنتونی (1389)، نگارگری و حامیان صفوی، ترجمه روح­الله رجبی، تهران: موسسه تألیف ترجمه و نشر آثار هنری متن.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1364)، تاریخ روابط خارجی ایران: از ابتدای صفویه تا پایان جنگ دوم جهانی (۱۵۰۰-۱۹۴۵)، تهران: امیرکبیر.
یانگ، جفری (1383)، شناخت‌درمانی اختلالات شخصیت: رویکرد طرح‌واره محور، ترجمه علی صاحبی و حسن حمیدپور، تهران: ارجمند.
A Chronicle of the Carmelites in persia and Papal Mission of the XVIIth and XVIIIth centuries, 2Vols. (1939), London. Eyre and Spottiswoode.
Ferrier, R. W.)1998), “Women in Safavid Iran: The Evidence of European Travelers”, inG. R. Hambly (Ed.) Women in the Medieval Islamic World: Power Patronage and Piety,New York: St. Martin’s Press.
Floor, Willem and Clawson.)2000). Patrick, “Safavid Iran Search For Silver and Gold”, International Journal of Middle East studies, 32(3), Pp: 345-368.
Floor, Willem.)2006). The Presian Gulf (A political and Economic History of five port cities 1500-1730), Mage, USA.
Floor, willem.)2000), the econome of safavid Persia, Wiesbaden, Reichert
Fukuyama, F.)2013), “What is governance?”. Governance, 26(3), Pp: 347–368.
Hernan, Enrique Garcia. (2012), “The Holy See. The Spanish Monarchy and Safavid Persia in the Sixteenth Century; Some Aspects of the Involvement of the Society of Jesus”, in; Iran And The World In The Safavid Age, Edited Willem Floor and Edmund Herzig, London. NewYork: I.B. TAURIS.
Kaufmann, Danial.)2010), “The World Wide Governance Indicators: Methodology and Analytical Issues”, The World Bank Development Ressarch Group Macro economics and Growth Team September.
Rorty. Richard.)1998), contingency,irony,and solidarity, Cambridge university press.
Sapru, R. K.)2006), Administration Theories and Management Thought, Delhi, Pubihshed by Prentice Hall of India
Strauss,A. and Corbin, J.(1990), Basic of Qualitative Research, Newbury Park, CA:Sage.