معیارهای تشخیص شعر در اوستای جدید

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه فرهنگ و زبان های باستانی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری فرهنگ و زبان های باستانی دانشگاه تهران

چکیده

از زمان تحقیقات گلدنر دربارة وزن اوستای جدید، داشتن وزن هجایی مهم­ترین ملاک تعیین شعر در این متون بوده است. گلدنر و معاصرانش طبق سنت ادبی زمان خود وزن را مهم­ترین مشخصة شعر و عامل تمایز آن با نثر، در هر زبانی، می­دانستند. پس از گلدنر، مطالعات شعر اوستایی براساس همان تعریف و ملاک قرار دادن وزن شعر ادامه پیدا کرد، اما در حوزة مطالعات شعر هندواروپایی که اندکی پیش از انتشار تحقیقات گلدنر پا گرفته بود، زبان شاعرانة متن مبنای تشخیص شعر بودن آن شد. این زبان شاعرانه شامل ویژگی­هایی مثل وزن هم می­شد، اما تمرکز اصلی آن بر عبارات شاعرانة قالبی و خویشاوند در زبان­های کهن هندواروپایی بود. نظریة ادبی جدید، مخصوصاً فرمالیسم، که شعر را انحراف از هنجار معمول زبان روزمره تعریف می­کرد، بر تعریف شعر نزد محققان شعر هندواروپایی تأثیر گذاشت و آن­ها نیز، با وجود توجه به سنت ادبی زبان­های باستانی، نشان­دار بودن متن، یعنی داشتن عبارات قالبی و واژگان شاعرانه و برهم زدن ترتیب معمول واژه­ها را معیار اصلی شناسایی اشعار هندواروپایی کهن تعیین کردند. مدعای نوشتة حاضر این است که اگر برای تشخیص شعر در اوستای جدید وزن یا انحراف از هنجار متعارف زبان را ملاک قرار دهیم، نمی­توان یشت­های کوچک و متأخری مانند اردیبهشت­یشت را شعر دانست و این نتیجه­گیری به دودستگی در مجموعة یشت­ها می­انجامد که احتمالاً مقصود سرایندگان یشت­ها نبوده است و از این رو بهترین معیار برای تعیین بخش­های شعری اوستای جدید مقایسة آن­ها با اشعار به جا مانده از سایر زبان­های هندواروپایی و یافتن صناعات ادبی در این متون است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Criteria of the Poetic Text in the Recent Avesta

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Jaafari Dehaghi 1
  • leila varahram 2
1 Professor Department of Ancient Iranian Languages and Culture, University of Tehran
2 Ph.D. Candidate, Department of Ancient Iranian Languages and Culture, University of Tehran
چکیده [English]

Comparative study of Indo-European poetry has been popular among Indo-Europeanists since the nineteenth century. This field, the main subject of which is the reconstruction of ancient literary texts, poetic texts, and the “Indo-European poetic language,” has been under the influence of modern literary theory, especially formalism. According to the formalistic definition, the main characteristic of a poetic text is the “poetic diction” rather than its composition in metrical form. Moreover, the antithesis of a poetic speech is an ordinary text or idiomatic speech rather than prose. Indo-Europeanists argue that there is not a clear difference between poetry and prose in illiterate societies. However, for the early Avestan scholars, like Karl Friedrich Geldner, Avestan poetic texts are identical with Avestan metrical texts. In this paper, it is demonstrated that neither the meter nor the deviance in the ordinary speech is an appropriate criterion to distinguish poetic texts from non-poetic ones in the Younger Avesta, but the best criterion is comparing the poetic devices and the common poetic-text features in the Indo-European cognate languages.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Indo-European poetry‏
  • Yashts‏
  • Avesta‏
  • Formalism‏
  • Genre
  • Meter

ارسطو،1381، فن شعر، ترجمة عبدالحسین زرین‌کوب، تهران، امیرکبیر.

ــــــــ،1396، خطابه، ترجمة اسماعیل سعادت، تهران، هرمس.

برتون، ب. و کارتر، ر،1393، به سوی زبان‌شناسی شعر، ترجمة محمد نبوی و مهران مهاجر، تهران، آگه، صص 89-106 . 

هینتسه، آلموت،1393، «ادبیات اوستایی»، ترجمة احمدرضا قائم‌مقامی، در ماریا ماتسوخ و رونالد امریک،  ادبیات ایران پیش از اسلام، تهران، سخن، صص 37-110.

Avesta The Sacred Books of the Parsis, 1886-96. Carl Geldner, Stuttgart

http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/iran/airan/avesta/avest.htm

Cuddon, J. A. 1999. Dictionary of Literary Terms& Literary Theory, New York, Penguin books

Darmesteter, J. 1878. Eine Grammatikalische Metapher des Indogermanischen, Mémoires de Languistique de Paris (3.319-321); repr. R. Schmitt (ed.) 1968. Indogermanische Dichtersprache (26-29), Wiesbaden, Harassowitz

Elizarenkova, Tatyana, J. 1995. Language and Style of the Vedic Rsis, New York, State University Press of New York

Geldner, K. F. 1896. Awestaliteratur, In W. Geiger & Ernst Kuhn (eds.) , Grundriss der Iranischen Philologie (II. 1-53), Strassburg, Verlag von Karl J. Trübner

Gonda, J. 1969. Dichtung und dichtersprache in indogermanischer zeit : Rüdiger Schmitt, Otto Harrassowitz, Wiesbaden 1967. 375 p., Lingua, 23:         301-309

 ـــــــــــــــــــــ1959. Epithets in Ṛgveda, The Hague, Mouton & Co.

Hintze, A. 2007. A Zoroastrian Liturgy: The Worship in Seven Chapters (Yasna 35-41), Wiesbaden, Harassowitz

ــــــــــــــــــــ 2014. Avestan research 1991-2014, Kratylos (59. 1-52), Wiesbaden, Ludwig          Reichert

Keane, W. 1997. “Religious Language”, Annual Review of Anthropology, 26: 47-71

Kellens, J. 2006. Sur la métrique de l’Avesta recent, Journal Asiatique, 294.2: 257-289

Nagy, Gregory .1974. Comparative Studies in Greek and Indic Meter, Harvard University Press.

http://nrs.harvard.edu/urn3:hul.ebook:CHS_Nagy.Comparative_Studies_in_Greek_and_Indic_Meter.1974.

Nagy, G .2008. Review of M. L. West, Indo-European Poetry and Myth (Oxford 2007), Indo-European Studies Bulletin, 13: 60-65

 http://nrs.harvard.edu/urn-3:hlnc.essay:Nagy.Review_of_ML_West_Indo-European_Poetry_and_Myth.2008.

Narten, J. 1986. Der Yasna Haptanhaiti, Wiesbaden : Ludwig Reichert.

Pirart, É. 2003. L’Ardvahišt Yašt: Présentation, traduction, commentaire et notes, Journal Asiatique 291.1-2: 97-136

Sadovski, V.2009. Ritual Formulae and Ritual Pragmatics in Veda and Avesta, Die Sprache,48: 156-166

Schmitt , R. 2017. PROSODY i. Remnants of Proto-Indo-European Poetic Craft in Iranian, Encyclopædia Iranica, online edition, available at http://www.iranicaonline.org/articles/prosody-proto-indo-european     Schmitz, Thomas A. 2007. Modern Literary Theory and Ancient Texts: An Introduction translation of 2002 German edition, Malden, MA, Blackwell

Skjærvø, P.O. 1994. Hymnic Composition in the Avesta, Die Sprache,          36: 199- 243

http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/iran/airan/avesta/avest.htm

Watkins, C. 1995. How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics,

New York, Oxford

West, M. L. 2007. Indo-European Poetry and Myth, New York, Oxford

 Le Zend-Avesta 1892.I, traduction par James Darmesteter, Paris, Leroux.