دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 The Study on the Pre-Islamic Origin and Authenticity of the Bahram and Āzāda’s Motif on the Iranian Artworks during the 10th- 14th Centuries بررسی منشأ و اصالت پیش از اسلامی نقشمایۀ بهرام و آزاده در آثار هنری ایران سده‌های چهارم تا هشتم هجری قمری 1 16 51695 10.22059/jis.2014.51695 FA بهرام آجورلو استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز ضحی اصغر‌زاده چرندابی عضو هیئت علمی دانشگاه فنی و حرفه‌ای آموزشکدۀ فنی و حرفه‌ای الزهرا (س) تبریز Journal Article 2013 09 06 Some of the Iranian artworks during the 10th-14th centuries have been illustrated by narrative scenes showing a cavalier archer king in the hunting ground of gazelles; while a tiny lyre playing girl sat back him. According to Shāhnāma-i-Fērdowsī and Haft Peykar-i- Nizami Ganjavi, such scenes narrate the story of Sassanid King Bahram-i- Gūr and Āzāda, his lyre player servant girl. It should be noted that some of recent literal studies presented the story of Bahram-i- Gūr and Āzāda as a faked tale added to Shāhnāma-i-Fērdowsī in later centuries! For that reason, the realizing of the Pre- Islamic genuineness of this story upon the basis of artworks seems more important. On the otherwise, it would be established that the character of Bahram and Āzāda had been produced by Iranian poets and artists in Islamic era. This article examines a hypothesis searches Pre- Islamic patterns and archetypes of such character for Iranian artworks in the 10th-14th centuries. The basic literal sources of Bahram and Āzāda have been considered: Shāhnāma-i-Fērdowsī, Haft Peykar-i- Nizami Ganjavi and Hasht Behesht-i- Amir Khosrow Dihlavi. By the second way, Bahram and Āzāda motifs on Islamic artworks have been compared with their pre- Islamic familiars. And archaeologically, the authors have emphasized on the key concept of archaeological context of such artworks to realize their authenticity. As the result, this research has proved that literal theme and artistic motif of Bahram and Āzāda has a Sassanid archetype. Hence, it is a genuine story in Shāhnāma-i-Fērdowsī. شماری از آثار هنری ایران سدههای 4 تا 8 ﻫ. ق. با مجالسی آراسته شدهاند که شاهی کمانگیر و سواره را در نخجیرگاه آهو نمایش میدهد، درحالیکه بر پشت مرکبش زنی ریزاندام و چنگنواز نشسته است. این صحنه بنا بر متن شاهنامۀ فردوسی و هفت پیکر نظامی گنجوی، داستان بهرام گور شاهنشاه ساسانی و کنیز خنیاگرش آزاده را روایت میکند. البته انتساب این روایت به شاهنامۀ فردوسی در سال‌های اخیر موضوع انتقاد بوده و حتی آن را دروغ و یکی از جعلیات افزوده به متن شاهنامۀ فردوسی در سدههای پسین پنداشتهاند. بنابراین، شناسایی و تعیین اصالت پیش از اسلامی داستان بهرام و آزاده بر مبنای مطالعۀ آثار هنری بازمانده از آن دوران اهمیت بسیار دارد، زیرا احتمال دارد که داستان و نقشمایۀ بهرام و آزاده صرفاً آفریدۀ هنرمندان و شاعران ایران دوران اسلامی باشد. اما فرضیۀ نوشتار حاضر این است که نقشمایه و تصاویر روایی داستان بهرام و آزاده در آثار هنری ایران سدههای 4 تا 8 ﻫ..ق. کهن‌الگوها و سرمشقهای هنری پیش از اسلامی داشته است. برای بررسی و ارزیابی این فرضیه، نگارندگان از تاریخ ادبیات و تاریخ هنر و باستانشناسی بهره گرفتهاند. نتیجۀ برآمده از تحقیق این است که نقشمایۀ هنری و موضوع ادبی داستان بهرام و آزاده، به راستی کهن‌الگوی ساسانی داشته و از جعلیات افزوده به شاهنامۀ فردوسی نیست.

https://jis.ut.ac.ir/article_51695_8de1c77b09b9147115495a4053b09376.pdf

دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 Social Status of the Old Elamite Women: Gimil-Adad’s will from the Sukkalmah Period (ca. 1650 BC.) وضعیت اجتماعی زن در ایلام باستان: وصیت‌نامۀ ایلامی گیمیل‌ادد از دورۀ سوکل‌مخ‌ها (1650 ق.م) 17 32 51696 10.22059/jis.2014.51696 FA حسین بادامچی استادیار تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 2013 11 30 The Old Elamite documents are indeed rare, but from Susa in the Sukkalmah Period there are some 550 legal documents in Akkadian which provide an excellent opportunity to study Elamite society and culture. The present paper edits and translates a unique and very interesting will made by Gimil-Adad, a man from Susa in the 17th century BC. In order to provide the historical context for the proper study of the content of this will, we first outline the historical situation of the period. Then we deal with some legal aspects of testament law based on contemporary documents from Susa, Mesopotamia and Egypt. This study shows that parents could not arbitrarily deprive their children from inheritance. However, children’s failure to provide for the aging parent could justify the disinheritance. The text itself sheds light on the social and legal status of women in Elam and demonstrates most clearly that women had capacity to do legal transactions. As there is no English translation of the documents we have provided an English version as well. اگرچه متون تاریخی به زبان ایلامی از دورۀ ایلامی قدیم نادر هستند، اما از شوش در دورۀ سوکل‌مخ‌ها نزدیک به 550 سند حقوقی به زبان اکدی و در موضوعات گوناگون حقوقی به دست آمده است که فرصتی بی‌نظیر برای مطالعۀ نهادهای حقوقی و اجتماعی ایلام باستان فراهم می‌کند. مقالۀ حاضر ضمن ویرایش و ترجمۀ وصیت‌نامه گیمیل‌اَدد، اهل شوش از سده 17 ق. م، به چگونگی قانون وصیت در ایلام باستان می‌پردازد. مقالۀ حاضر ابتدا برای مشخص کردن بستر تاریخی دورۀ سوکل‌مخ‌ها را تعریف می‌کند. سپس با تکیه به اسناد همزمان از بین‌النهرین و شوش دربارۀ دامنۀ اختیار افراد برای وصیت کردن و جنبه‌های حقوقی وصیت توضیح می‌دهد.سرانجام وصیت‌نامۀ ایلامی گیمیل‌اَدد و یک سند مرتبط از دیدگاه صورت و ماهیت مطالعه خواهد شد. مطالعۀ حاضر نشان می‌دهد که والدین نمی‌توانستند بدون دلیل فرزندان خود را از ارث محروم کنند؛ اما کوتاهی فرزندان در نگهداری از والدین دلیل کافی برای محروم کردن از ارث دانسته می‌شد. سند حاضر نشان می‌دهد که زنان ایلامی علاوه بر اهلیت دارا شدن، اهلیت اجرای حق نیز داشته‌اند و می‌توانسته‌اند مستقلاً در اموال خود تصرف کنند و معاملات حقوقی انجام دهند. چون این اسناد تا کنون به زبان انگلیسی هم منتشر نشده‌اند، ترجمه انگلیسی را به متن افزوده‌ایم.

https://jis.ut.ac.ir/article_51696_a573b20d9b32ce3126f0d2cdeeab25fd.pdf

دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 Analysis of Wood Delicacy of Touch Art and its Artists in Sanadaj from the Qajar Period until now نگاهی به هنر نازک‌کاری چوب در سنندج از دورۀ قاجار تا امروز 33 51 51697 10.22059/jis.2014.51697 FA محمد ابراهیم زارعی دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه بوعلی سینای همدان Journal Article 2013 10 01 Nazok Kari, One of the Woodwork art, is of arts that functional and artistic instruments has made from well paint woods by Eleganceand precision.The evidences and documents indicated that OrosiSazi (sash making art) and, Consequently, the Nazok Kariwas expanded in Sanandaj city from Safavidperiod. Due to reasons such as lack of professional Craftsmen and high cost, thesash making art (OrsiSazi) activities don’t have thrivednow; But the Nazok Kari is still flourishing. While Nazok Kari works of Safavid period is not found in Sanandaj yet, but those of Qajar Period is remained The questions related on this subject can be asked in this way. The first that arises is the peak of Nazokkari art was during the Qajar? The investigations show that the peak of flourishing of it was at the middle of Qajar period and on wards. The second question, how much the Sanandaj artists were able to reach to a unique style in the field of Nazok Kari art? It seems that the artist in the field of Nazokkari in Sanandaj started their work according to their style and way of wooden art throughout whole Iran, but given to climate, time passing and demands, gradually the special way was found. The aim of this research is to analysis the wooden art and the sort of artist work in this field from Qajar time until now. The resources of this research are based on the field activities and library studies. Therefore, the research method is explanative-analytical. It seems that the suitable ground for growth and development on the one hand and artist’s attempts on the other hand, is caused stability and improvement on this art. This paper is about the history of wooden arts, the methods of wood supply and extraction of walnut roots, Nazokkari art, the tools of Nazok Kariart, different steps of coloring with polish and alcoholand NazokKar’sartists. نازک‌کاری از جمله هنرهایی است که وسایل کاربردی و هنری از چوب‌های خوش نقش و رنگ با ظرافت و دقت بالا ساخته می‌شود. شواهد و مدارک نشان می‌دهد که از دورۀ صفوی هنر اُرسی‌سازی و به تبع آن هنر نازک‌کاری در شهر سنندج گسترش یافته است. فعالیت اُرسی‌سازی اکنون به دلایل متعدد، از جمله کمبود استادکار و هزینه‌های بالا، رونق ندارد، امّا هنر نازک‌کاری هنوز پر‌رونق است. هر چند که آثار نازک‌کاری دورۀ صفوی در سنندج تاکنون یافت نشده، ولی آثار هنر نازک‌کاری مربوط به دورۀ قاجار باقیمانده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که اوج و رونق هنر نازک‌کاری سنندج از اواسط دورۀ قاجار به بعد بوده است. به نظر‌ می‌رسد که هنرمندان عرصۀ نازک‌کاری سنندجی بر اساس اسلوب و روش‌ هنرهای چوبی سایر نقاط ایران کار را آغاز نموده، ولی به‌تدریج با توجه به شرایط اقلیمی، گذشت زمان و تقاضا شیوه‌ای خاص را پدید آورده‌اند؛ زمینه‌ی مناسب برای رشد و توسعه از یک سو و تلاش هنرمندان از سوی دیگر هم موجب پایداری و گسترش این هنر گردیده است. این مقاله دربارۀ پیشینه هنرهای چوبی، روش تهیۀ چوب و استخراج ریشه‌ی گردو، هنر نازک‌کاری، ابزارهای نازک‌کاری، مراحل رنگ‌کاری با لاک و الکل و هنرمندان نازک‌کار است.

https://jis.ut.ac.ir/article_51697_114ae9ba9fb6157372dd21bf5b19b754.pdf

دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 Analysis of the Iranian Primitive Communal Society, with Considering the Approaches of Soviet Union Authors واکاوی دورۀ نظام اشتراکی ابتدایی تاریخ جامعه ایرانی در نگاه و رویکرد ایرانشناسان شوروی 53 71 51698 10.22059/jis.2014.51698 FA روزبه زرین‌کوب استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران علیرضا سلیمان‌زاده دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 2013 07 12 Primitive communalsystem, is particular social andeconomic formation of socialism in Soviet historiography. In fact, the primary forms of human social organizations of Marxism, called "primitive communism". This paper is a discussion about the ways in which the Soviet scientists have been working on a historical analysis of the collective community of Iranian Society.The undeniable fact is that the author of this paper felt great gaps and shortcomings about comprehensive analysis of Soviet historians' approaches in both Iranian and Western researches about most ancient historical ages in Iran.Therefore, present research is on Marxist approaches about human societies and with Interpretation, explanation, and analysis of data's and validEvidences looking for a link between historical studiesand anthropologicalstudies. The Importance of the topics that will be discussed here is so that can lead understanding of the unique social attitudes amongst a large group of students associated with the history of human societies. در تاریخنگاری شوروی، دورۀ نظام اشتراکی ابتدایی نخستین صورتبندی خاص اجتماعی و اقتصادی سوسیالیستی است. اشکال اوّلیۀ سازمان‌های اجتماعی انسانی در مکتب مارکسیسم به «کمونیسم اوّلیه» مشهورند. مقالۀ حاضر بحثی پیرامون روشهای جدیدی است که مورخان و ایرانشناسان شوروی در تحلیل نظام اشتراکی جامعۀ ایرانی به کار گرفته بوده‌اند. در تحقیقات ایرانی و هم در پژوهشهای غربی، خلأ بزرگی، تحلیل جامع رویکردهای مورخان شوروی در زمینۀ چگونگی نگرش به قدیمیترین اعصار تاریخی ایران وجود دارد. از همین رو، مقالۀ حاضر پژوهشی پیرامون رویکردهای مارکسیستی در مورد جوامع گذشته انسانی است و با تفسیر، تبیین، مطالعۀ داده‌ها و ارائۀ تحلیلی مصادیق معتبر، به دنبال حلقهای برای ارتباط مطالعات تاریخی با مطالعات انسان‌شناختی است. اهمیت مباحثی که در اینجا مطرح خواهد شد آن قدری هست که ما را به درک درستی از نگرشهای منحصر به فرد سوسیالیستی در میان قشر عظیمی از دانشجویان رشتههای مرتبط با تاریخ جوامع گذشتۀ انسانی رهنمون شود.

https://jis.ut.ac.ir/article_51698_1f1bf5a0e44a64358ae42525ba3a102c.pdf

دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 Sasanian Presence on the Persian Gulf Coast Based on Historical Documents and Archaeological Investigations حضور ساسانیان در کرانه‌های خلیج فارس بر پایۀ گزارش‌های تاریخی و مطالعات باستان‌شناسی 73 91 51699 10.22059/jis.2014.51699 FA میثم لباف خانیکی استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران بهمن فیروزمندی دانشیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران علیرضا خسروزاده استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه شهرکرد Journal Article 2013 09 19 <span style="line-height: 115%; font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 11pt; mso-bidi-language: FA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US;">The Sasanian settlements located Persian Gulf shores proving the economic-political sovereignty of Iran over the Persian Gulf through preislamic era denotes commercial relations between Iran and other regions. The remains of Sasanian sites and scattered ceramic sherds help us to apprehend the history of the socio-political organization of the Persian Gulf sphere and recognize the interactions between ancient ports and cities. In the paper after a historical introduction about Sasanian Persian Gulf, we have studied the archaeological evidences of Sasanian settlements in both Persian and Arabian shores of Persian Gulf. کرانه‌های خلیج فارس از آغازین سال‌های دورۀ ساسانی شاهد حضور فرمانروایان مقتدر آن سلسله و اقدامات عمرانی ایشان بوده است. پادشاهان ساسانی، با پی ریختن شهرها و توسعه بخشیدن مراکز جمعیتی در کرانه‌های خلیج فارس، از یک سو حاکمیت خویش را بر آن مناطق تثبیت کردند و از سوی دیگر سنگری دفاعی در برابر دستاندازی مهاجمان فراهم ‌آوردند. علاوه بر گزارش‌هایی که در متون تاریخی قبل از اسلام و قرون اولیۀ اسلامی مندرج است، یافته‌های باستانشناسی بر حضور جامعه و فرهنگ ساسانی در کرانه‌های خلیج فارس دلالت دارند و مواد فرهنگی دورۀ ساسانی گویای روابط اجتماعی و اقتصادی جوامع ساکن در منطقۀ مورد مطالعه است. بافت شهرها، ساختار سازه‌های معماری، گونۀ غالب ظروف سفالین، سکه‌ها و مهرها، هر یک نشانهای از روابط و مناسبات جاری در جوامع دورۀ ساسانی در کرانه‌های خلیج فارس ارائه می‌دهند. بر این اساس، می‌توان گفت جمعیت‌هایی که در کرانه‌های خلیج فارس مستقر بوده‌اند، از اقتصادی بر پایۀ تجارت و بازرگانی داشته‌اند و برج‌ها و قلعه‌های استوار، امنیت ایشان را در برابر هجوم بیگانگان تأمین می‌کرده است.

https://jis.ut.ac.ir/article_51699_b81e2ba5984d27f07e30d44cd3eb62c7.pdf

دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 Parthian Seals: A Review of Artistic Style and Functional Role مهرهای اشکانی: نگرشی بر سبک هنری و کارکرد 93 112 51700 10.22059/jis.2014.51700 FA یعقوب محمدی‌فر دانشیار گروۀ باستان‌شناسی دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینای همدان یداله حیدری باباکمال دانشجوی دکتری گروۀ باستان‌شناسی دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینای همدان مریم دولتی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2014 02 21 Seals can help to identify the unknown aspects a culture. Parthian seals and bullaes not only have played an important role in business in the community, but also they are important to identify the art and culture of this period. Except a few reports about Parthian site and a few works that can be found in collections and museums little has been written with regard to the seals of this period. Therefore, the aim of the present study is the introduction of Parthian seals and Bullae, the designs carved on them and understanding their functional role. The results show that make a distinction between the bullaes and seals of Seleucid and those of Parthian periods is often difficult. Parthian seals are inspired by the traditions of Achaemenid, Greece, Central Asia animals and the local styles. Common motifs of the seals are human bust, winged mythical creatures, full-length human, horseman and deer. مهرها میتوانند به شناسایی جنبههای تاریکی از یک دورۀ فرهنگی کمک کنند.مهرها و گِلمهرهای اشکانی علاوه بر نقش مهمی که در رابطه با تجارت جامعه داشتهاند، برای شناسایی هنر و فرهنگ این دوره نیز مهم میباشند. صرفاً در معدودی از محوطههای این دوران که گزارش آنها منتشر شده یا بر اساس آثار اندک آنها در مجموعهها و موزهها، معرفی مختصری از مهرهای این دوره به عمل آمده است. بنابراین هدف از پژوهش حاضرمعرفی مهرها و گِلمهرهای اشکانی، نقوش حکشده بر آنها، و پی بردن به نقش کارکردی آنهاست. اغلب تفکیک مهرها و اثر مهرهای دورههای سلوکی و اشکانی از هم مشکل میباشد. طرح مهرهای اشکانی از سنت هخامنشی، یونان، سبک حیوانات آسیای مرکزی و سبکهای محلی ملهم است. موتیفهای رایج مهرها، نیمتنۀ انسان، موجودات افسانهای بالدار، انسان تمامقد، انسان سوارکار و گوزن است که مرتبط با نظام اداری و تجارت و حمل‌ونقل کالا و امور مذهبی‌اند.

https://jis.ut.ac.ir/article_51700_31d5d32dae91b9800c42c04728bfb938.pdf

دانشگاه تهران پژوهش های ایران شناسی 2252-0643 3 2 2014 02 20 The Virtue Ethics Approach in Dēnkard VI رهیافتی به اخلاق فضیلت در دینکرد ششم 113 131 51701 10.22059/jis.2014.51701 FA سید سعید رضا منتظری عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب محمدرضا نظری کارشناس ارشد ادیان غیر ابراهیمی Journal Article 2013 12 28 Ethics of ancient Iran has always been formed one of the most interesting topics for Iranian studies. Because of the importance of religion in the Sassanid's period, the Iranian ethics gained great importance and a number of ethical works were developed. Andarz and Andarzgoy traditions are among the prevalent ethical styles of this period. In the field of ancient Iran Andarz-nameha the sub-category of practical ethics are that with certain properties grows its audiences enjoying ethical ethos. One of the things that have been not done so far in this domination is analysis of Andarz-name in the philosophical framework and looking at it from the view points. This article attempts to present and approach to the how of normative ethics in ancient Persia and would indicate that although such an ethics is similar to the Greek model of virtue ethics, but distinctions can also be seen. <span style="line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; font-size: 11pt; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-bidi-language: FA; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US;" lang="FA" dir="RTL">اخلاق ایران باستان همواره یکی از جذابترین مباحث مطالعات ایرانشناسان را تشکیل داده است. به دلیل اهمیت دین در دورۀ ساسانیان، اخلاق ایرانی نیز برجستگی بسیاری پیدا کرد و آثار اخلاقی بسیاری تدوین شد. از مطالب اخلاقی رایج در این دوره میتوان به سنت اندرز و اندرزگویی اشاره داشت. اندرزنامهها از سنخ اخلاق عملی در حوزۀ ایران باستان هستند که با ویژگیهای خاصی، سعی دارند تا مخاطبان خود را اخلاقی بار بیاورند. از جمله کارهایی که تاکنون در این راستا کمتر به آن توجه شده است؛ تحلیل اندرزنامه در چهارچوب فلسفی و نگریستن به آنها از قاب فلسفۀ اخلاق است. این مقاله تلاش دارد تا رهیافتی به چگونگی اخلاق هنجاری ایران باستان باشد و نشان خواهد داد که هرچند این اخلاق با الگوی یونانی اخلاق فضیلت قرابت دارد، تمایزهایی نیز میان آن دو وجود دارد.

https://jis.ut.ac.ir/article_51701_586a300691843435cd09b1c414ef1b1f.pdf