دانشگاه تهرانپژوهش های ایران شناسی2252-064315320251023A Comparative Analysis of Moral Virtues and Vices in Ferdowsi’s Rostam and Sohrab and Matthew Arnold’s Sohrab and Rostumتحلیل مقایسهای فضائل و رذائل اخلاقی در منظومههای رستم و سهراب فردوسی و سهراب و رستم ماتیو آرنولد12410365210.22059/jis.2025.399999.1363FAسید محمدمیرنظامیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران،0009-0003-5331-4740حمیرازمردینویسنده مسئول، استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0003-2276-0927عبدالرضاسیفاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0002-6810-4733Journal Article20250124Epic literature has long provided a platform for representing moral and cultural thought. The story of Rostam and Sohrab in Ferdowsi’s Shahnameh and its re-creation in Matthew Arnold’s narrative poem Sohrab and Rustum serve as examples of the connection between epic and ethics. This study conducts a comparative analysis of moral virtues and vices in these two works, showing how both poets—despite temporal and cultural distance—shape their narratives according to different moral frameworks. It also explores how a shared narrative can, within distinct cultural contexts, convey divergent ethical messages. The research method is descriptive–analytical, based on both quantitative and qualitative study of the texts. Moral virtues and vices were identified through the intellectual sources of each poet, then tabulated, and their frequency and application examined. Findings reveal that Ferdowsi, by emphasizing courage, family loyalty, dignity, and benevolence, creates a moral world in which good triumphs over evil. In contrast, Arnold focuses on family affection, friendship, and love, while also highlighting vices such as pride, ill temper, and misconduct. The ethical approach of Ferdowsi and Arnold influences the rhetorical and narrative structure of their works. Both writers organize their retelling of the story in line with their moral systems, making ethics central to genre and narrative style ادبیات حماسی همواره بستری برای بازنمایی اندیشههای اخلاقی و فرهنگی بوده است. داستان رستم و سهراب در شاهنامه فردوسی و بازآفرینی آن در منظومه «سهراب و رستم» اثر متیو آرنولد، نمونهای برجسته از پیوند میان حماسه و اخلاق بهشمار میرود. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی فضائل و رذائل اخلاقی در این دو اثر انجام شده است تا نشان دهد چگونه دو شاعر، با وجود تفاوتهای زمانی و فرهنگی، روایت خود را بر اساس نظامهای اخلاقی متفاوت سامان دادهاند. همچنین، پژوهش در پیِ پاسخ به این پرسش است که چگونه یک روایت مشترک میتواند در دو بستر فرهنگی، حامل پیامهای اخلاقی متفاوت باشد. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی است. بر این اساس، ابتدا با تکیه بر منابع فکری هر دو شاعر، جدول فضائل و رذائل اخلاقی استخراج شد و سپس بسامد و نحوه کاربرد آنها در دو منظومه بررسی گردید. یافتهها نشان میدهد که فردوسی با تأکید بر شجاعت، خانوادهدوستی، عزّت نفس و نیکوکاری، جهانی اخلاقی و آرمانی ترسیم کرده است که در آن خیر بر شر غلبه دارد. در مقابل، آرنولد بیشتر بر خانوادهدوستی، دوستی و محبت تمرکز دارد و در عین حال، رذائل اخلاقی چون غرور، بدخلقی و بدکرداری را نیز برجسته میسازد. همچنین روشن شد که رویکرد اخلاقی فردوسی و آرنولد به داستان رستم و سهراب، در پردازش بلاغی و ساختار روایی اثر، تأثیری اساسی داشته است. این دو نویسنده تلاش کردهاند تا روایت خود را بر اساس نظام اخلاقی ذهنی سامان دهند و بدینسان، دیدگاه آنان به مسئلهٔ اخلاق، نقش مهمی در تعیین ژانر و سبک روایت ایفا کرده است.https://jis.ut.ac.ir/article_103652_25a0fac127a5e5bf5af2a361ff614aeb.pdfدانشگاه تهرانپژوهش های ایران شناسی2252-064315320251023Analysis of Geometric Volume Evolution from the Perspective of Muslim Scholars since the First to the Fifth AH centuriesتحلیل تحول جایگاه هندسه حجم از منظر اندیشمندان مسلمان قرون اول تا پنجم هجری25449615010.22059/jis.2024.367308.1241FAعارفعزیزپور شوبیمدرس گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز ، ایران0000-0002-9951-5172احدنژاد ابراهیمیاستاد دانشگاه هنر اسلامی تبریز و عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی تبریز. ابران0000-0001-6025-1942یاسرشهبازیدانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز ، ایران0000-0001-9454-1729Journal Article20231027Geometry plays an integral role in the architectural production of all cultures. Islamic scholars classified it into categories. In treatises of scholars and professionals, volume geometry was one manifestation of this science. Understanding the relationship between thinking about volume and geometry among Muslim mathematicians in different eras is important for understanding volume geometry in Iranian architectural works. This research focuses on the beginning of Islam until the 5th century Hijri. Its purpose belongs to the basic-theoretical category. Interpretive-historical research has been used to answer: Geometry is classified as a science according to what basis? How have Muslim mathematicians viewed volume geometry in light of this classification? Al-Farabi divided geometry into theory and practice, and Akhwan al-Safa attributed mystical aspects to Pythagorean thinking. Emphasis on practice in Islamic classification reflected the importance of applying theory. This transformed volume geometry from abstract topics—such as creating volumes of the universe—into philosophical, trigonometric, computational, and conic foundations. Volume calculation evolved from comparative methods to numerical techniques. References to volume ranged from sculptures to spatial dimensions.علم هندسه در تمدن اسلامی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. یکی از جلوههای این علم که در رسائل دانشمندان و صناعت اهل حِرف بسیار مورد توجه قرار گرفت، هندسه حجم است. از آنجای که احجام ساخته شده در قالب بناهای معماری، آثار هنری و یا ابزارهای کاربردی بخش عظیمی از تمدن اسلامی را شکل میدهند، بررسی ارتباط بین تفکر و نگاه به هندسه حجم از منظر اندیشمندان مسلمان در ادوار مختلف دارای اهمیت است. این پژوهش با استفاده از روش تفسیری-تاریخی کار شده است تا به این سوالها پاسخ دهد: علم هندسه بر اساس چه مبانی در طبقهبندی علوم تقسیمبندی شده است؟ سیر تحول در نگاه به هندسه حجم در ارتباط با تقسیمبندی علم هندسه در نزد ریاضیدانان مسلمان چگونه بوده است؟ یافتههای این پژوهش نشان میدهد، تقسیمبندی علم هندسه به نظری و عملی اولین بار توسط فارابی انجام گرفت، تقسیمات اخوان الصفا که برای هندسه جنبههای رمزی قائل هستند به هندسه محسوس و معقول است. تاکید بر عمل در طبقهبندی علوم در دوره اسلامی با توجه به اهمیتی کاربرد علوم نظری در عمل بوده است. چنین اهمیتی سبب شد تا نگاه به هندسه حجم علاوه بر بنیانهای نظری فلسفی، مثلثاتی، محاسباتی و مخروطات از مباحث نظری مانند احجام سازنده جهان کیهانی متحول شود و محاسبه حجم از شیوه مقایسهای به محاسبات عددی توسعه یابد و با توجه به پیوندی که هندسه با صناعت ایجاد کرد ارجاعات به حجم از مجسمات تا ابعاد المکان (فضا) گسترده شد https://jis.ut.ac.ir/article_96150_5ca68338cbd71498c94a9535812d7342.pdfدانشگاه تهرانپژوهش های ایران شناسی2252-064315320251023Ritual dolls in the folk culture of Chaharmahal and Bakhtiariعروسکهای آیینی در فرهنگ عامه چهارمحال و بختیاری446810166910.22059/jis.2025.387022.1324FAحمیدرضاییدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0002-8428-9168ناهیدجعفری دهکردیاستادیار گروه صنایع دستی دانشگاه شهرکرد دانشکده هنر و علوم انسانی شهرکرد ایران0000-0003-1828-9159Journal Article20241214The spiritual heritage of Chaharmahal and Bakhtiari province includes a number of native anthropomorphic dolls that are inextricably linked to the rituals and, of course, popular beliefs and oral literature of various ethnic groups (Persian, Qashqai, Bakhtiari and Lor); some of these rituals related to dolls are being forgotten due to neglect and it is necessary to research and study them as a page in the historical culture book. The present study attempts to identify the rituals associated with the native dolls of Chaharmahal and Bakhtiari by examining 12 dolls using a descriptive-analytical method and answering the question: What rituals of the culture of the people of this region do the native dolls of Chaharmahal and Bakhtiari reflect? Initial studies in the field of field studies and documents indicate that the native anthropomorphic dolls of the Chaharmahal and Bakhtiari region are a remnant of the tribal and nomadic life of the inhabitants of these areas, which have undergone few changes in terms of raw materials, tools of manufacture, and changes in modern social trends.They play an important role in the two categories of good and evil in order to achieve the aspirations of humans in the heart of a traditional society. Dolls have had a ritual function and have been important in times of illness, drought and poverty, girls' weddings, the birth of children, and protection from supernatural beings and, of course, potential enemies, as well as in other stages of life.میراث معنوی استان چهارمحال و بختیاری شامل عروسکهای انسانریختی است که بهعنوان نمادهایی از باورها، آیینها و ادبیات شفاهی اقوام مختلف منطقه شناخته میشوند و فراتر از یک بازیچه، تجلیگر عقاید، نیازها و ارتباطات فرهنگی مردم این دیار هستند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی ارتباط میان عروسکهای بومی و آیینهای بازتابیافته در آنها پرداخته است. دادهها از طریق مطالعات میدانی و اسنادی گردآوری شدهاند. نگارندگان با هدف "شناسایی آیینهای مرتبط عروسکهای بومی چهارمحال و بختیاری" به این پرسش پاسخ میدهند که "عروسکهای بومی چهارمحال و بختیاری، بهعنوان نمادهای فرهنگی، چه باورها و آیینهایی از مردم این منطقه را بازنمایی میکنند؟" یافتهها نشان میدهند که این نمونهها، فراتر از نقش یک ابزار بازیچه، تجلیگاه باورها، نیازها و ارتباطات فرهنگی مردم این منطقه هستند. این عروسکها، چه در آیینهای جمعی و چه در مناسک فردی، نقشی نمادین ایفا کرده و بهعنوان واسطهای برای ارتباط انسان با نیروهای طبیعی، معنوی و ماورایی عمل کردهاند. کارکردهای متنوع عروسکها، از طلب باران و برکت تا محافظت در برابر بلاها و تقویت امید، نشاندهنده جایگاه عمیق آنها در زندگی مردم است. این عروسکها نهتنها بازتابدهنده هویت فرهنگی و اعتقادات معنوی مردمان چهارمحال و بختیاری هستند، بلکه نشان از هماهنگی میان انسان و طبیعت و تلاشی برای حفظ تعادل در جهان اطراف دارند.https://jis.ut.ac.ir/article_101669_c1b75589c0217bb311a7374500d73e1f.pdfدانشگاه تهرانپژوهش های ایران شناسی2252-064315320251023Examining Dariush Shaygan's point of view in facing the problem of "identity refusal" of Iranian culture
In the thought of Aramesh Dustdarبررسی دیدگاه داریوش شایگان در مواجهه با مسئله «امتناع هویتی» فرهنگ ایرانی در اندیشه آرامش دوستدار699010054010.22059/jis.2025.384951.1316FAمجیدسرونددانشآموخته دکتری اندیشه سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران، تهران ایران0009-0000-8076-9124محمدجعفرجامه بزرگیاستادیار، گروه فلسفه اسلامی، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران،0000-0002-4735-8283Journal Article20241106This article examines Aramesh Doostdar’s critical concept of “religious culture” and proposes Daryush Shayegan’s later intellectual framework as a viable response to the cultural and identity deadlocks Doostdar identifies. Doostdar argues that the permanent dominance and hegemony of religious culture lead to inevitable cultural stagnation and the impossibility of independence, individuality, subjectivity, and human resistance. In his view, culture is a closed, static, homogeneous entity devoid of dynamism, in which the individual is dissolved and rendered incapable of innovation or agency. This conceptualization leaves no conceivable path for progress or escape.
The article addresses two central questions: First, what are the identity-related consequences of Doostdar’s notion of religious culture? Second, can Shayegan’s reflections on intercultural relations and the connection between tradition and modernity offer a solution to these impasses? The analysis argues that the outcome of Doostdar’s rigid framework is best understood as an identity crisis or even an “absence of identity.” In contrast, the article suggests that Shayegan’s framework—which emphasizes a world characterized by a rhizomatic and fractured ontology—provides resources to overcome these deadlocks. Shayegan contends that no single culture can meet the needs of contemporary human beings. Modern individuals possess fragmented forms of consciousness and are multi-identified. They are therefore capable of moving freely between diverse cultural spaces and modes of being, actively choosing from various possibilities, and ultimately rediscovering and reconstructing their own identity.در باور آرامش دوستدار، سیطره و چیرگیِ همیشگیِ فرهنگِ دینی، وضعیتی را پدید میآورد که پیامدِ آن چیزی جز رکودِ فرهنگی و ناممکن بودنِ استقلال، خودبنیادی، فردیت، سوژگی، و مقاومتِ آدمی نخواهد بود. لذا، دوستدار با طرحِ مفهوم فرهنگ دینی، در مسیری گام مینهد که هیچ راه بُرونرفتی را از آن نمیتوان تصوّر کرد. در این تصویر، فرهنگ امری به خود بسته، ایستا، همگن، و یکپارچه است که هیچگونه پویایی در آن وجود نداشته و فردْ مضمحل در آن بوده و از نوآوری، کنشگری، و ایجاد دگرگونی ناتوان است. مقاله حاضر به دو پرسش اساسی پرداخته است؛ نخست اینکه فرهنگِ دینی در انگارة دوستدار چه اقتضائات و پیامدهای هویتی را در پی داشته است؟ پرسش دیگر اینکه آیا در رویکرد داریوش شایگان درباره ارتباط متقابل فرهنگها، نسبتِ غرب و شرق، و پیوند سنّت، تجدّد، و پُستمدرنیسم، میتوان پاسخهایی به بُنبستهای دوستدار یافت؟ فرضیه مقاله این است که، نتیجۀ رویکردِ دوستدار را میتوان بحران هویتی یا حتّی «بیهویتی» در پروژة فکری وی قلمداد نمود. همچنین به نظر میرسد طرح فکری شایگانِ متأخّر، ظرفیت عبور از چنین بُنبست فرهنگی و هویتی را دارد. شایگان با عطف توجه به دنیای با هستیشناسی ریزوموار و درهم-شکسته تلاش می کند نشان دهد در روزگار کنونی، هیچ فرهنگی به تنهایی پاسخگوی نیازهای انسان امروزی نیست و بنابراین انسان معاصر از آگاهی چندپاره برخوردار بوده و دیگر موجودی تکهویتی نیست، بلکه چندهویتی است و از این توانایی برخوردار است که از یک فضای فرهنگی ـشیوهای از هستی و سطحی از آگاهیـ به فضای فرهنگی دیگرhttps://jis.ut.ac.ir/article_100540_5cb63f65438b5475221be5cbc314a478.pdfدانشگاه تهرانپژوهش های ایران شناسی2252-064315320251023"Nasser Khosrow Qabadiani's intellectual interaction with the legacy of Iranian/ Khusrawani wisdom; a case study of wisdom and discretion""تعامل فکری ناصرخسرو قبادیانی با میراث حکمت ایرانی/خسروانی؛ مطالعۀ موردی عقل و اختیار"911089776610.22059/jis.2024.375147.1272FAمیناصفااستادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و زبان های خارجه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.0000-0002-9776-9769Journal Article20240415The study of Khusrawani wisdom, also known as the wisdom of ancient Iran, encompasses all cultural conceptions. It serves as a means to gain a more accurate understanding of Islamic-Iranian culture, tracing back to the second century of the Hijra. This culture predominantly consists of mystical mythology and philosophy. Iranian wisdom summarizes the various schools of thought, religions, and worldviews of the Iranian peoples. These traditions evolved in Iran for centuries both before and after the advent of Islam. Sheikh Shahab al-Din Suhrawardi referred to this wisdom as "Eshraq/Khusrawani wisdom." Iranian philosophers and sages emerged within Iran's rich intellectual and cultural milieu, drawing from the vast seas of wisdom and philosophy from both the East and the West. Among these sages was Nasser Khosrow Qubadiani, an Ismaili Da'i and Hujjat in the 5th century AH. While previous analyses of his works have been approached from a Western perspective, focusing on the influence of Greek philosophy, this research delves into fundamental questions. It explores Nasser Khosrow's relationship with the ancient world of Iran and whether he drew from the legacy of Iranian philosophy/Khusrawani wisdom, and to what extent. Nasser Khosrow's impact on Iranian culture and literature, spanning both ancient and Islamic eras, can be divided into two main aspects. In the first part, Nasser Khosrow was influenced by the heritage of ancient Iranian culture. This influence is evident in his references to figures like Zoroaster, Avesta, Zand, and Pazand, as well as mentioning great kings such as Anusharvan and Sam in his Diwan. The second part reveals Nasser Khosrow's assimilation of the culture of the Abbasid era, including its writers and poets. This article investigates the role and significance of Iranian/Khusrawani wisdom in Nasser Khosrow's intellectual framework. By highlighting the importance of reason and authority in his intellectual structure, it compares, interprets, and analyzes the key aspects of Khusrawani wisdom and Nasser Khosrow's wisdom concerning reason and authority.پژوهش در حکمت خسروانی یا حکمت ایران باستان که شامل همهی مفاهیم فرهنگی میشود، راهی برای شناخت درستتر فرهنگ اسلامی ـ ایرانی از سدههای دوم هجری به بعد است که بخشی قابل توجه از آن را فلسفه و بخشی دیگر را اساطیر عرفانی تشکیل میدهد. در حقیقت حکمت ایران چکیده مکاتب فکری، دینی و جهانبینی اقوام ایرانی است که قرنها در ایران پیش و پس از اسلام به رشد و بالندگی خود ادامه داد. شیخ شهابالدین سهروردی از این حکمت به عنوان "حکمت اشراق/ خسروانی" یاد میکند. فلاسفه و حکمای ایرانی بسیاری در بستر فکری و فرهنگی ایران رشد نمودند و از بحر حکمت و فلسفه شرق و غرب بهره بردند. یکی از این حکما ناصرخسرو قبادیانی، داعی و حجت اسماعیلی در قرن 5 ه.ق است. تاکنون آثار او با دیدگاه غربی خوانده و میراث فلسفه یونان در آنها جستجو و بازنمود شدهاند، اما در این پژوهش با طرح پرسشهایی بنیادین، همانند رابطۀ ناصر خسرو با جهان باستانی ایران چیست؟ آیا ناصر خسرو از میراث فلسفه ایرانی/حکمت خسروانی بهره جسته و تأثیر پذیرفته است؟ این تأثیر تا چه میزان بود؟ به بررسی نقش و جایگاه حکمت ایرانی/خسروانی در ساختار فکری و حکمت ناصرخسرو پرداختیم و با تأکید بر جایگاه عقل و اختیار در ساختار فکری ناصرخسرو، شاخصه های اصلی حکمت خسروانی و حکمت ناصرخسرو پیرامون عقل و اختیار مقایسه و تفسیر و تحلیل نمودیم.https://jis.ut.ac.ir/article_97766_59ffa925e538ed9129ceaa67b0a1b9dc.pdf