محمد انصاری؛ جهانگیر صفری؛ ابراهیم ظاهری عبده وند
چکیده
در قصۀ «برادران طلایی»، از قصه های رایج در فرهنگ بختیاری، بن مایه های اسطوره ای مختلفی همچون آیین قربانی برای الهۀ مادر، مطابقت شخصیت ها با ایزدان، کارکرد اسطورهای اشیا و مکان هایی ...
بیشتر
در قصۀ «برادران طلایی»، از قصه های رایج در فرهنگ بختیاری، بن مایه های اسطوره ای مختلفی همچون آیین قربانی برای الهۀ مادر، مطابقت شخصیت ها با ایزدان، کارکرد اسطورهای اشیا و مکان هایی چون حلقه، برف، کوه و انار دیده میشود؛ بنابراین فهم درست این قصه، در گروِ شناخت این عناصر اسطورهای است که در این پژوهش، با روش اسنادی و رویکرد توصیفی تحلیلی به بررسی آن ها در پیوند با متونی چون شاهنامه پرداخته می شود. یافتهها و نتایج پژوهش نشان می دهد اسطورۀ کلان در این قصه، ازدواج با پری و آیین های مرتبط با آن است؛ آیین هایی که هنوز برخی از نشانه های آن مانند ازدواج با قنات در مناطق مختلف ایران رایج است. علاوه بر این، شخصیت های این قصه، دگردیسی یافتۀ ایزدان است یا میتوان گفت ایزدان، کهن نمونهای برای ساختن آنان بوده اند؛ چنانکه شخصیت درویش با توجه به دو چهرۀ اهورایی و اهریمنیاش، مانند ایزد وایو است و بیشتر خویشکاری های پری مانند ارتباط با آب و چشمه، قدرت پیکرگردانی و تبدیل کردن قهرمان به سنگ، در کنشهای شخصیت دخترغارنشین دیده می شود. کنش های قصه، مانند کشتن جوان/درویش بر سر چشمه، ریشه در آیین قربانی برای الهۀ آب دارد، تبدیل شخصیت ها به طلا، نماد اسطورهای جاودانگی است، برونهمسری و نقش پررنگ شخصیت دختر و پدر در ازدواج نیز ریشه در فرهنگ ازدواج های اسطوره ای دارد.
