حسن کریمیان؛ افشین آریان پور
چکیده
غندیجان یکی از شهرهای باستانی ایران بوده که بقایای آن در محدودهای به وسعت تقریبی ششصد هکتار در نزدیکی روستایی به نام سرمشهد در حوزۀ دهستان دادین در بخش جنوبغربی استان فارس واقع شدهاست. قدمت این شهر ...
بیشتر
غندیجان یکی از شهرهای باستانی ایران بوده که بقایای آن در محدودهای به وسعت تقریبی ششصد هکتار در نزدیکی روستایی به نام سرمشهد در حوزۀ دهستان دادین در بخش جنوبغربی استان فارس واقع شدهاست. قدمت این شهر باستانی به دوران شاهنشاهی ساسانیان میرسد و در دوران اسلامی نیز حیات آن ادامه داشتهاست. از این شهر معتبر باستانی هماکنون ویرانههایی بر جای مانده که در بررسی نگارندگان، بقایای فضاهایی شامل تل خندق، کاروانسرای بهرام، قیزقلعه، تل نقارهخانه و بنای تاق منفرد، که در نقاط مختلف شهر پراکندهاند، شناسایی شدهاست. با وجود اهمیت این محوطۀ باستانی و گسترۀ زیاد مواد فرهنگی در عرصۀ آن، تاکنون درخصوص شکل و عملکرد و همچنین سازمان فضایی این شهر، مطالعات جامع و دقیقی انجام نگرفتهاست. در پژوهش حاضر تلاش شده تا دلیل شکلیابی غندیجان در دوران ساسانی و همچنین اهمیت آن در دوران اسلامی بررسی شود. همچنین به پرسشهایی دربارۀ ویژگی صنایع و تولیدات، موقعیت راههای ارتباطی باستانی، قدمت و کاربری آثار باستانی این شهر پاسخ داده شود. در نتیجۀ پژوهش مشخص شد شکل شهر غندیجان با پلان مستطیلی (هیپودامیان) از دوران ساسانی بوده که عمدتاً عملکرد دفاعی، راهبردی، صنعتی داشتهاست. تحلیل توزیع زمانی و مکانی دادههای منقول در تعیین قدمت، روشن ساخت که حیات این شهر در دوران اسلامی از دورۀ خلفای راشدین تا خوارزمشاهیان و اتابکان فارس ادامه داشتهاست.
