الهه پنجه باشی
چکیده
در زمان معاصر نشانه در مرکز توجه انسان قرارگرفته و ازجمله موضوعاتی است که بهطور عمده مورد بازاندیشی واقعشده است. نقاشی دورۀ قاجار در دهههای اخیر، شاهد تحول و تقویت خوانش نشانههای تصویری بوده است. ...
بیشتر
در زمان معاصر نشانه در مرکز توجه انسان قرارگرفته و ازجمله موضوعاتی است که بهطور عمده مورد بازاندیشی واقعشده است. نقاشی دورۀ قاجار در دهههای اخیر، شاهد تحول و تقویت خوانش نشانههای تصویری بوده است. یکی از نشانههای اصلی در هنر دورۀ اول قاجار نشانه پرنده است بهوفور در هنر نقاشی این دوراندیده میشود. پانوفسکی با طرح تفسیر شمایلشناسانه میان مطالعاتی که درزمینۀ تاریخ هنر و مطالعات سایر رشتههای علوم انسانی صورت میپذیرد پیوند برقرار میکند. در مطالعات تطبیقی همیشه یک اثر را از حیث خصلتهای صوری و فرمال موردبررسی قرار نمیدهیم، بلکه میان یک اثر با ادبیات، فلسفه... و نظام اجتماعی آن دوران و سایر نظامهای فرهنگی پیوند برقرار میکنیم. رها از اینکه هنرمند چنین قصدی را داشته یا نداشته است. در جستجوی این مسئله ابتدا با مقولات کلیدی در حوزۀ نظری بر اساس نظریهپردازی اروین پانوفسکی (1968-1892) میلادی بهعنوان گرایش نظری پژوهش مورد واکاوی قرارگرفته و بر این مبنی سؤال اصلی پژوهش به این قرار است: پرنده در نقاشی پیکره نگاری درباری دورۀ قاجار در زنان و مردان از چه جایگاه معنایی بنا بر آرا پانوفسکی برخوردار است؟ محتوای پژوهش حاضر کیفی است و بر اساس روششناسی تاریخی- تحلیلی و شیوۀ گردآوری کتابخانهای صورت گرفته است. نتایج یافتهها حاکی از آن است که نمایش و حضور پرنده در هنر قاجار متأثر از هنجارهای زیباییشناسی ایران در دورههای قبل است. پرنده در این آثار بهمثابه نمادی فعال و پویا در تعادل با پیکره تصویر قرارگرفته و در تکامل فرایند نهایی تصویر نمودار میشود.
